Een stad met wijn in de aderen

Nog voordat er sprake was van een stad, groeiden er al wijnstokken op de plek waar nu Zielona Góra ligt. Na een periode van stilstand wordt de oude wijntraditie van de stad geleidelijk nieuw leven ingeblazen. Er bestaat zelfs een lied dat toeristen uitnodigt voor ‘een rendez-vous met Bacchus’.

Volgens de legende werd Bacchus door de Titanen in stukken gescheurd, waarna Pallas Athena zijn bloed uitstrooide langs de Middellandse Zeekust van Frankrijk en over de gebieden aan de Rijn en de Moezel. Uit iedere druppel ontstonden wijngaarden en zo zouden beroemde wijnstreken zijn ontstaan. Naar verluidt viel ook een kleine hoeveelheid van zijn bloed op de grond rond Zielona Góra…

Dit is de legende die wordt verteld in het Regionaal Museum van Lubusz, een van de vele plekken die je beslist niet mag missen tijdens een ontdekkingstocht door Zielona Góra.

Een glas geschiedenis

Zielona Góra en wijn zijn zo nauw met elkaar verbonden dat de twee bijna synoniem zijn. De stad kreeg in de 14e eeuw stadsrechten, maar haar heuvels waren al lang daarvoor met wijnstokken bedekt.

Ondanks talrijke tegenslagen – waaronder sprinkhanenplagen, pokkenepidemieën en verschillende machtswisselingen, van de Piasten van Głogów via de Jagiellonen en Habsburgers tot de koningen van Pruisen en vervolgens Duitsland, om uiteindelijk in 1945 weer Pools te worden – wist niets de ontwikkeling van de wijnindustrie werkelijk te stoppen.

Het was zelfs in Zielona Góra dat in 1826 de productie van de eerste Duitse mousserende druivenwijn van start ging. Daarvoor was het vooruitstrevende bedrijf van Friedrich August Grempler verantwoordelijk. Honderd jaar later, toen er nog zes andere wijnbedrijven in de stad actief waren, produceerde het bedrijf jaarlijks 250.000 flessen. Kort voor het uitbreken van de oorlog was dit aantal zelfs gestegen tot 800.000 flessen per jaar.

Ook de wijnvoorraden overleefden de Tweede Wereldoorlog, waardoor het staatsbedrijf Lubuskie Zakłady Winiarskie de wijnproductie kon voortzetten. Toen het politieke systeem veranderde en het bedrijf in 1999 werd gesloten, raakten de gebouwen langzaam in verval. Het leek erop dat de eeuwenoude wijntraditie voorgoed zou verdwijnen.

Maar niets bleek minder waar. Gelukkig begon deze traditie enkele jaren geleden aan een opmerkelijke comeback. Bezienswaardigheden die verband houden met wijnbouw en wijnproductie zijn dan ook een absolute must tijdens een bezoek aan de stad – al zijn ze zeker niet de enige attracties die Zielona Góra te bieden heeft.

Eerste halte: proost!

Hou je van een lekker glas rode, witte of roséwijn? Dan ben je hier aan het juiste adres. Het Wijnmuseum – inderdaad, een museum dat volledig aan wijn is gewijd – telt maar liefst 1.540 objecten die het verhaal vertellen van de wijnbouw en wijnproductie in deze regio, vanaf het prille begin tot vandaag.

Een reeks schilderijen van Jerzy Fedro brengt eveneens verhalen over de wijntraditie in beeld. Bijzonder humoristisch is het schilderij over vrijgezellenfeesten van vroeger, die maar liefst twee weken konden duren. Tegen de tijd dat de bruiloft begon, zou de bruidegom zo dronken zijn geweest dat hij bij het altaar nauwelijks nog rechtop kon staan.

Ook het opvallende Palmenhuis is absoluut een bezoek waard. De enorme moderne glazen constructie vormt één geheel met het historische, statige gebouw van wijnproducent Grempler, dat hier in 1818 werd gebouwd. De historische wijngaard voor het Palmenhuis verwijst symbolisch naar de tijd waarin de omliggende heuvels volledig met wijnstokken waren bedekt.

Zoals de naam al doet vermoeden, vind je in de kas torenhoge palmbomen en tal van andere tropische planten. Geniet van een heerlijke maaltijd in het restaurant in deze bijzondere omgeving en vertrek vooral niet zonder vanaf het bovenste terras uitgebreid van het indrukwekkende uitzicht over de stad te hebben genoten. Er is nauwelijks een betere plek om het panorama van Zielona Góra te bewonderen.

En aangezien je toch al op de Wijnheuvel bent, moet je zeker ook de wijnkelder bezoeken en een van de lokale wijnen van Zielona Góra proeven. Het zou bijna zonde zijn om het niet te doen, toch?

Ontdek de Bachusiki-route

Zoals Wrocław zijn beroemde kleine kabouters heeft, heeft Zielona Góra tegenwoordig zijn eigen kleine Bacchusbeeldjes, de zogenaamde Bachusiki. Langs de Bacchusroute zijn meer dan vijftig van deze grappige figuurtjes te vinden, elk met een eigen ludieke naam.

De meeste vind je langs de belangrijkste wandelpromenade, een van de langste van Polen. De promenade zit vol cafés, restaurants en pubs, waarvan vele gevestigd zijn in voormalige wijnkelders.

De Oude Markt vormt het kloppende hart van de oude binnenstad. Hier en in de directe omgeving bevinden zich enkele van de belangrijkste historische gebouwen van de stad, waaronder de gotische kathedraal van de heilige Hedwig van Silezië, de Łazienna-toren en het stadhuis. Ook zijn er nog delen van de oude stadsmuren bewaard gebleven.

Hoewel de buitenkant van de Onze-Lieve-Vrouw van Częstochowa-kerk al duidelijk afwijkt van het uiterlijk van veel traditionele kerken, is vooral het interieur verrassend. De witte galerijen, verdeeld over drie verdiepingen, doen eerder denken aan een theater dan aan een kerk. Dat past eigenlijk uitstekend bij het uiterlijk van het gebouw, dat associaties oproept met Shakespeare’s Globe Theatre.

Op en rond de Oude Markt worden regelmatig evenementen georganiseerd, waaronder Lato Muz Wszelakich en natuurlijk het beroemde Wijnfeest.

De omgeving van Zielona Góra kent een gunstig klimaat voor de wijnstokkenteelt. Tijdens een bezoekje aan deze stad, 'nu we er toch zijn’, moet je eigenlijk wel even de lokale wijnen proeven, en een taxi kost gelukkig niet veel, dus niemand hoeft de Bob te zijn. De wijngaarden in en rondom de stad stammen al uit de Middeleeuwen. Alles over deze eeuwenoude wijntraditie is te vinden én proeven in het Wijnmuseum, waarin de rijke verzameling wijnglazen en karaffen, achter glas uiteraard, je versteld doet staan. In het museum zijn ook bijeenkomsten van wijnmakers en wordt er wijn geproefd.

Planetarium en martelwerktuigen

Het Venus Planetarium vertoont onder andere On the Wings of Dreams, de eerste Poolse animatie in 3D-technologie over de geschiedenis van de luchtvaart, naast tal van andere meeslepende filmvoorstellingen.

Het is bovendien een van slechts drie planetaria ter wereld met een beweegbare koepel. De hoek van de koepel kan tijdens een voorstelling worden aangepast, wat bezoekers een unieke ervaring biedt.

Samen met het Natuurcentrum vormt het planetarium het Kepler Wetenschapscentrum. Johannes Kepler, die wordt beschouwd als een van de grondleggers van de moderne astrofysica, was een vooraanstaand 17e-eeuws wiskundige en astronoom. Hij formuleerde drie wetten die de beweging van planeten in het zonnestelsel beschrijven – tegenwoordig bekend als de drie wetten van Kepler. Een indrukwekkende wetenschappelijke nalatenschap!

Wie de toeristische route volgt, komt ook langs het Martelmuseum, een permanente tentoonstelling van het Regionaal Museum van Lubusz. De expositie bevindt zich in de donkere kelders van het museum en vertelt op indringende wijze over de geschiedenis van het strafrecht, de uitvoering van straffen en de martelmethoden die in de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd werden toegepast – en aangenaam waren die bepaald niet.

Bekijk er onder meer voorwerpen uit de tijd van de heksenprocessen, terwijl op de achtergrond het onheilspellende geluid van rinkelende kettingen en het gekreun van gemartelde gevangenen klinkt.

Daarna is het wellicht tijd voor iets minder lugubers. Bezoek bijvoorbeeld een concert in de Filharmonie van Zielona Góra. Of ga, als je liever nieuwe energie wilt opdoen, naar het Sport- en Recreatiecentrum en neem een duik in het aquapark.

Snelheidsduivels en avonturiers opgelet

Ben je een sportliefhebber? Dan heb je de juiste stad gekozen. Een ultramarathon langs de nieuwe stadsgrenzen, de Grand Prix Kaczmarek Electric MTB-wedstrijden, de Dirty Dozen-crosscountrywedstrijd, de Wine Harvest Nordic Walking March, de Battle of Europe en de Grand Prix van Zielona Góra voor langeafstandslopers zijn slechts enkele van de vele sportevenementen die hier gedurende het jaar plaatsvinden.

Voor een flinke dosis adrenaline kun je een bezoek brengen aan het Falubaz-stadion, de thuisbasis van de succesvolle speedwayclub. Hier razen motoren zonder remmen met snelheden van rond de 100 km/u over de baan.

Een andere manier om onvergetelijke sportherinneringen mee naar huis te nemen, is een basketbalwedstrijd bijwonen van Stelmet Enea BC, viervoudig Pools kampioen.

Ook voor liefhebbers van een actieve levensstijl is er volop keuze, van nordic walking routes en fietspaden tot boottochten over de Oder. Ben je van plan wat langer te blijven, dan is het de moeite waard om een van de 400 gemeentelijke huurfietsen te nemen en een van de fietsroutes te volgen. Zo kun je onder andere naar het Etnografisch Museum in Ochla, het paleis en park in de wijk Zatonie of de indrukwekkende Botanische Tuin en de oude bedding van de Oder in het Odrzański-bos fietsen. Veel fietsplezier!

meer info:

• Zielona Gora
• Zielona Gora – luchthaven