Rzeszow – verrassend stad in het Poolse grensgebied
Rzeszow – verrassend stad in het Poolse grensgebied
Rzeszów is het belangrijkste economische, academische en culturele centrum van Zuidoost-Polen. De stad combineert een fascinerende geschiedenis vol ridders en legendes met sfeervolle pleinen, bijzondere musea, groene boulevards en verrassende ondergrondse routes.
Wonderen aan de Wislok rivier
Het is moeilijk voor te stellen dat een stad van deze omvang zo’n ongelooflijke verscheidenheid aan attracties biedt: van grimmige strafwerktuigen, martelkamers en een kasteel-fort tot prachtige art-nouveauvilla’s. Rzeszów heeft voor ieder wat wils. En wie kan het beertje Colargol vergeten, de beroemde bewoner van het Museum van Poppenseries? Ontdek de hoofdstad van de Podkarpackie regio.
De populaire ondergrondse toeristische route, ook wel de kelders van Rzeszów genoemd, neemt je mee op een reis tot 10 meter onder de grond. De route loopt door 25 kelders en 15 gangen, samen goed voor 369 meter aan geschiedenis en avontuur. Deze relatief korte wandeling zit boordevol bezienswaardigheden die teruggaan tot de middeleeuwen.
Replica’s van geweren, een revolver die kogels met peper of snuif gebruikte, en een aanzienlijke voorraad oude Hongaarse Tokaj-wijn zijn slechts enkele van de vele objecten die hier worden tentoongesteld. De sfeervolle bakstenen interieurs zijn zorgvuldig gedecoreerd met stenen portalen en kruisribgewelven. Pas onderweg wel op voor je hoofd! Een van de vele bochten leidt naar een glazen deur, waardoor je een glimp kunt opvangen van de gasten van het restaurant van Hotel Ambasadorski, dat zich eveneens ondergronds bevindt.
De ingang naar de kelders ligt aan het pittoreske Marktplein. Vanuit dit plein begon Rzeszów zich in de 14e eeuw te ontwikkelen. Het was koning Casimir de Grote die de stad schonk aan de ridder en diplomaat Jan Pakosławic, die later de achternaam Rzeszowski aannam. Volgens de legende behoorde een nabijgelegen dorp ooit toe aan een man genaamd Rzesz. In werkelijkheid dateren de eerste nederzettingen in dit gebied echter al van ongeveer 6000 jaar geleden.
Bezienswaardigheden die je niet mag missen
Naast de ondergrondse toeristische route is het prachtige Marktplein van Rzeszów, het hart van de oude stad, absoluut een bezoek waard. Als een trotse wachter domineert het elegante stadhuis, in koffie- en crèmekleurige tinten, het plein. Het werd gebouwd in de 16e eeuw en kreeg zijn huidige uiterlijk na restauratiewerkzaamheden aan het einde van de 19e eeuw. Het stadhuis is de belangrijkste blikvanger van het Marktplein en zonder twijfel een van de meest karakteristieke gebouwen van Rzeszów.
In gebouw nummer 6 aan het plein bevindt zich het Franciszek Kotula Etnografisch Museum. Hier kun je onder meer de kenmerkende rode rokken met donkerblauwe strepen en donkerblauw geborduurde vesten van de vrouwen uit de regio Rzeszów bewonderen. Ook zijn er traditionele witte kostuums met prachtig rood borduurwerk te zien, afkomstig van de etnische groep Lasowiacy. Kinderen zullen de klederdracht misschien minder interessant vinden, maar zij zullen ongetwijfeld genieten van de grote collectie naoorlogs speelgoed. Wil je meer te weten komen over de geschiedenis van de stad, loop dan een paar deuren verder naar het Historisch Museum van Rzeszów op nummer 12.
Een andere bezienswaardigheid die je zeker moet zien, is het opvallende vierkante Lubomirski-kasteel, waarin tegenwoordig de rechtbank is gevestigd. De karakteristieke stenen structuur wordt beschermd door vier verdedigingsbastions, die zijn vernoemd naar heiligen: Franciscus, Andreas, Hiëronymus en Maria. Op de hoeken staan sierlijke torentjes. Oorspronkelijk was het kasteel bedoeld als voorbeeld van het Italiaanse palazzo in fortezza, een versterkt paleis dat tijdens de renaissance erg populair was.
Een lokale legende vertelt waarom de Russen, ondanks de grachten en bastions, het kasteel toch wisten te veroveren toen het werd verdedigd door de Confederatie van Bar. Volgens het verhaal nam een molenaar genaamd Luder wraak nadat hij door de vrouwe des huizes, Joanna Lubomirska, was gegeseld. Toen de verdedigers het kasteel hadden verlaten om vijandelijke posities aan te vallen, stak hij de brug naar het fort in brand, waardoor hun terugkeer werd geblokkeerd. Eerder had het bouwwerk Tataarse invasies en de Zweedse Zondvloed, de Pools-Zweedse oorlog, weten te doorstaan. In september 1939 hielden de Duitsers Wincenty Witos in het kasteel gevangen en probeerden ze hem over te halen een Poolse marionettenregering te vormen. De drievoudig oud-premier van Polen weigerde echter herhaaldelijk.
Vlak bij het kasteel ligt het kleine zomerpaleis van de familie Lubomirski. Op korte loopafstand vind je bovendien de pittoreske geplaveide straat Pod Kasztanami, bekend om haar indrukwekkende rij art-nouveauhuizen. Het elegante gebouw op nummer 6 is versierd met een buste van de dichter Adam Mickiewicz. De villa op nummer 8, met felgroene ramen en deuren, is een voorbeeld van de Zwitserse stijl. Het huis op nummer 10, bekend als “Onder de Uil”, lijkt bijna op een sprookjeskasteeltje, met een uniek zonmotief in sgraffito-stijl dat uit de gevel tevoorschijn lijkt te komen.
Ridders, kerken en legendes
Een bijzonder weetje: de enige bekende riddergraven in Polen die zijn versierd met bustes in plaats van volledige figuren van de overledenen, bevinden zich in Rzeszów. Als je hierin geïnteresseerd bent, zijn de laat-renaissancistische grafstenen van de familie Rzeszowski zeker een bezoek waard. Ze bevinden zich in de oudste kerk van de stad: de parochiekerk van de Heiligen Stanislaus en Adalbert. Wie van religieuze bezienswaardigheden houdt, mag ook het Bernardijnenklooster niet missen. Pelgrims komen hier naar het heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw van Rzeszów. Het laatgotische houten beeld herinnert aan de Mariaverschijningen die hier zouden hebben plaatsgevonden. In de kerk bevindt zich ook het mausoleum van de familie Ligęza, die de stad overnam na de familie Rzeszowski.Mikołaj Spytek Ligęza, de stichter van het klooster, ligt begraven onder de drempel van de kerk. Hij was degene die als eerste begon met de bouw van het kasteel en ervoor zorgde dat de stoffelijke resten van de familie Rzeszowski een waardige begrafenis kregen in de parochiekerk. Hij stond bekend als een gulle stichter van kerken, ziekenhuizen en armenhuizen in de hele stad. In juli en augustus verwelkomen de grootste kerken van Rzeszów bezoekers tijdens het Podkarpacie Orgelfestival.
Reis je met kinderen, dan is het Museum van Poppenseries vlak bij het Marktplein een echte aanrader. Daar kunnen zij kennismaken met geliefde Poolse figuren zoals beer Uszatek, Plastuś, de vingerpoppetjes Jacek en Agatka, en natuurlijk het beroemde beertje Colargol.
Ontspannen aan de Wisłok
Wil je ontspannen, nieuwe energie opdoen, een frisse neus halen en genieten van de natuur in de stad? Dan vormen de boulevards langs de Wisłok het groene hart van Rzeszów. Je vindt er mooie fietspaden, talrijke rustplekken en weelderige begroeiing.
Elk jaar op 3 mei viert de stad het Paniaga Festival, een populair cultureel evenement dat de straten vult met kleur, eten, muziek en trots. De naam is afgeleid van de bijnaam van de huidige 3 Mei-straat, de belangrijkste promenade van de stad. Tijdens de Oostenrijkse deling stond deze straat bekend als Pańska-straat, door de inwoners liefkozend Paniaga genoemd.
Het festival heeft elk jaar een ander thema en biedt een breed programma met ambachtsmarkten, dansparades, concerten en voorstellingen. Wil je Rzeszów op zijn levendigst zien, dan is dit hét moment om de stad te bezoeken.