De Ładoś-lijst – Poolse diplomaten redden Nederlandse Joden
De Ładoś-lijst – Poolse diplomaten redden Nederlandse Joden
Uit onderzoek van het Pilecki Instituut in Warschau blijkt dat een groep Poolse diplomaten in Zwitserland tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft geprobeerd tussen de acht- en tienduizend Joden van de Holocaust te redden. De Poolse diplomaten in Bern voorzagen bedreigde personen van vervalste Latijns-Amerikaanse paspoorten. De grootste groep overlevenden bestond uit Nederlandse Joden: 394 mensen. Het Pilecki Instituut heeft hun namenlijst gepubliceerd.
Fotomateriaal met dank aan het Pilecki Instituut in Warschau.
Bern, 1941. In de rustige Zwitserse hoofdstad ontstaat een netwerk van medewerkers van de Poolse ambassade en leiders van orthodox-joodse organisaties. Hun doel: Joden redden van de Holocaust. Vanaf begin 1941 tot eind 1943 kochten, vervaardigden en verspreidden leden van de zogenoemde Ładoś-groep illegaal vervalste paspoorten en burgerschapscertificaten van vier Zuid- en Midden-Amerikaanse landen: Paraguay, Honduras, Haïti en Peru. Deze documenten waren bestemd voor mensen die door de Holocaust werden bedreigd. In principe beschermden de paspoorten hun houders tegen deportatie naar vernietigingskampen in de door het Duitse Derde Rijk bezette gebieden.
De Ładoś-groep bestond uit de Poolse ambassadeur in Bern, Aleksander Ładoś, zijn plaatsvervanger Stefan Ryniewicz, consul Konstanty Rokicki en attaché Juliusz Kuehl. Zij werkten samen met twee Joodse organisaties: het RELICO-comité, onder leiding van Abraham Silberschein, en de Zwitserse tak van Aguda Yisroel, geleid door Chaim Eiss.
“De Ładoś-lijst laat zien dat 24 tot 45 procent van de Joden met vervalste documenten uit Paraguay, Honduras, Haïti of Peru de Holocaust heeft overleefd. Enkele tientallen van hen leven nog steeds. We kennen 3.262 namen. Van deze groep hebben 796 mensen dankzij de paspoorten zeker overleefd, terwijl 957 de oorlog zeker niet hebben overleefd. Het lot van de anderen is ons, ondanks grondig onderzoek in vele databases, niet bekend. Het aantal overlevenden ligt ongetwijfeld hoger. We schatten dat de Ładoś-groep heeft bijgedragen aan de redding van 2.000 tot 3.000 Joden,” verklaart dr. Jakub Kumoch, wetenschappelijk redacteur van de publicatie en voormalig Pools ambassadeur in Zwitserland.
De activiteiten vonden plaats met medeweten en steun van de Poolse regering in ballingschap. De Poolse diplomaten stelden ook diplomatieke codes ter beschikking aan Joodse organisaties. Daardoor konden zij onder meer vanuit Zwitserland, dat door nazi-Duitsland werd omringd, corresponderen met de Verenigde Staten.