Pommerse Stonehenge – steencirkels en grafheuvels

In Polen bevindt zich de op één na grootste concentratie steencirkels en grafheuvels in Europa, daterend uit de 1e en 2e eeuw na Christus.

Waar komen ze vandaan? Waarom zijn ze gebouwd? Waren het tempels, kalenders of misschien familiegraven van oude stammen? In de loop der jaren hebben archeologen, historici, astronomen en zelfs botanici de omgeving vele malen onderzocht. Hoewel er tegenwoordig al veel over bekend is, bestaat er nog steeds veel onzekerheid… Waarvoor dienden de steencirkels eigenlijk?

Odry is een klein Kasjoebisch dorp in de buurt van het schilderachtige stadje Czersk. Hier bevindt zich het natuurreservaat Steencirkels van Odry: het grootste complex van steencirkels en grafheuvels in Polen en het op één na grootste in Europa. Het bestaat uit mysterieuze stenen constructies en heuvels waarvan de oorsprong teruggaat tot de 1e en 2e eeuw na Christus. Dit zijn overblijfselen van de Goten en de Gepiden, die hier honderden jaren geleden leefden en zich hier tijdelijk vestigden tijdens hun grote trek van Scandinavië naar de Zwarte Zee.

Een stukje geschiedenis

De begraafplaats, die zich uitstrekt over 8 hectare, bestaat uit 10 steencirkels en 30 grafheuvels, met in totaal ongeveer 600 graven. De begraafplaats is een overblijfsel van Scandinavische volkeren die Pommeren na een verblijf van ongeveer 200 jaar verlieten. Een grote collectie voorwerpen die tijdens de opgravingen zijn gevonden, is te bezichtigen in het Historisch-Etnografisch Museum in Chojnice.

Geesten, buitenaardse wezens en positieve energie

Deze plek spreekt al jaren tot de verbeelding van zowel onderzoekers als liefhebbers van mysteries. Niet alleen archeologen en historici, maar ook astronomen en geomantici hebben het gebied onderzocht. Sommigen probeerden vast te stellen of de ligging van de stenen verband hield met prehistorische waarnemingen van de hemel. Anderen zien de cirkels en grafheuvels als een zogenaamd krachtpunt: een plek waar de energie van de aarde en de kosmos samenkomt.

Volgens sommige omwonenden hebben de steencirkels van Odry, net als andere mysterieuze plaatsen van dit type, een onverklaarbare band met buitenaardse verschijnselen. Er zouden vreemde lichten aan de nachtelijke hemel zijn gezien, en sommige getuigen spreken zelfs over bewegende sterrenbeelden of mysterieuze verdwijningen en verschijningen van mensen.

Ook voor liefhebbers van spookverhalen valt hier genoeg te ontdekken. Volgens een oude legende ligt ergens tussen de steencirkels of in een van de grafheuvels een Slavische prins begraven in een kist van barnsteen. Schatzoekers zouden ooit hebben geprobeerd het kostbare graf te vinden, maar de geest van de overledene zou hen hebben tegengehouden. Sindsdien, zo wordt verteld, waakt zijn geest tussen de bomen over het geheim van deze bijzondere plek.

Wettelijk beschermde stenen

Ook biologen zijn al lange tijd overtuigd van het unieke karakter van deze mysterieuze overblijfselen. Sinds 1958 is het gebied bij Odry een wettelijk beschermd natuurgebied. Het reservaat werd niet alleen opgericht vanwege de archeologische vondsten, maar ook om ongeveer 90 soorten uiterst zeldzame korstmossen te beschermen die op de keien groeien.

Dat lijkt misschien niet bijzonder, ware het niet dat deze korstmossen normaal gesproken vooral in het hooggebergte voorkomen. Sommige soorten zijn bovendien kenmerkend voor Scandinavië.

Hoe kom je er?

Het reservaat Odry ligt ongeveer 1,5 km ten noordwesten van het dorp Odry, aan de zuidelijke oever van de rivier de Wda. In de zomer is de toegang tot het reservaat gratis.

Ook een bezoek waard:

• Leśno – Het reservaat en de begraafplaats liggen ten zuiden van het dorp Leśno, in het bos aan het meer Leśno Górne.
• Piaszno – De plaatselijke grafheuvel ligt ongeveer 1,2 km ten zuiden van Piaszno.
• Trątkownica – De begraafplaats in Trątkownica ligt op de rechteroever van de rivier de Radunia, ongeveer 3 km ten westen van het dorp Babi Dół.
• Węsiory – De Gotische begraafplaats van Węsiory ligt ongeveer 1,5 km ten zuiden van het dorp, aan de noordwestelijke oever van het Długie-meer.

Tekst en foto’s: toeristische website van de regio Pommeren, pomorskie.travel. Fot. R.Baranowski; pomorskie.travel