Od czasu gdy powstała Świątynia Sybilli w Puławach, czyli pierwsze muzeum w Polsce, minęło ponad 200 lat. Współczesne muzea to coraz częściej nowoczesne, interaktywne miejsca, które objaśniają świat, intrygują lub potrafią rozśmieszyć. Nierzadko powstają z prywatnych pasji różnego rodzaju zapaleńców.

W niesamowitym Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie grozę tamtych dni potęgują odgłosy bombardujących samolotów i wybuchających pocisków. Zwiedzający sam „dzwoni” do powstańców, którzy opowiadają mu swoje relacje, przeciska się przez kanał, zrywa kartki z kalendarza dokumentującego kolejne dni Powstania. W Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdrój każdy może odsączyć papierową masę na sicie i włożyć do prasy, żeby na końcu otrzymać arkusze własnoręcznie czerpanego papieru. Dokładnie taką samą metodą, jak przed wiekami.

Muzea prowadzą różnymi tropami.
Biograficzne pozwalają poznać warsztat i najbliższe otoczenie znanych postaci: astronoma Mikołaja Kopernika (Frombork), pisarza Kornela Makuszyńskiego (Zakopane), dramaturga, poety i malarza Stanisława Wyspiańskiego (Kraków) czy malarza prymitywisty Nikifora (Krynica).
Etnograficzne przybliżają zapomniane zwyczaje, często w sposób praktyczny: na przykład w skansenie w Klukach, dokumentującym dawną wieś słowińską wciąż tka się płótno na krosnach, przędzie na kołowrotku, ubija masło i piecze chleby w stuletnich formach.

Szczególnie fascynujące są muzea przemysłu, takie jak Włókiennictwa w Łodzi, Miedzi w Legnicy czy Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej. To ostatnie to gratka dla fanów kolei, którzy znajdą tu kilkadziesiąt starych wagonów i imponującą kolekcję lokomotyw.

Wreszcie: niewielkie prywatne muzea tworzone przez hobbystów. W Świdnicy z pasji Stanisława Gabrysia, emerytowanego ślusarza powstało Muzeum Broni i Militariów z okazałą kolekcją bagnetów z całego świata, karabinów, hełmów, mundurów i wyrzutni. Z lalek, samochodzików i klocków zbieranych przez Henryka Tomaszewskiego, legendarnego twórcy Wrocławskiego Teatru Pantomimy, urodziło się Muzeum Zabawek w Karpaczu. Niewielkie, zabawne Muzeum Socrealizmu w Poznaniu przypomina zaś jak wyglądał uliczny saturator i uczy sztuki pisania partyjnych przemówień.