Pierwsza polska książka kucharska „Compendium Ferculorum albo zebranie potraw” wyszła w 1682 roku. Zawierała około 300 receptur na dania z mięsa, ryb i nabiału. Jej ozdobą był przepis na „kapłona we flaszce”, czyli koguta gotowanego w butelce, w towarzystwie rozbełtanych jajek.

Polski stół jest jak gigantyczny sagan, w którym mieszają się receptury i ingrediencje z całej Europy. Od Litwinów pożyczyliśmy receptę na barszcz czerwony na zakwasie i bigos, od Niemców golonkę, od Francuzów mizerię, a od Rosjan pierogi, marynowane grzybki i konfitury. Przepis na faworki i pączki przyjechał spod Wiednia, po udanej ofensywie Jana III Sobieskiego na Turków.

Kiedyś podstawą jadłospisu przeciętnego Polaka był chleb, kasza, groch, kapusta i niedrogie śledzie – marynowane, solone albo wędzone. Duży wkład w rozwój naszej kuchni wniosła Bona Sforza, która przywiozła ze sobą nie tylko włoskich kucharzy, ale również zestaw warzyw, dziś będący podstawą polskich zup: pietruszkę, seler i por. Warzywnik królowej na krakowskim Łobzowie istnieje do dziś.

Polskim hitem eksportowym jest żur, czyli zupa z kiszonego chleba i kiszone ogórki – do dziś kisi się je w tradycyjny sposób, zatopione w beczkach w Narwi. Mamy też przysmaki, które budzą dreszcze u cudzoziemców: krwisto-bakaliową czerninę, flaczki, ozorki w galarecie.

Dzięki Żydom na naszych stołach pojawił się karp i placki kartoflane, podawane z kwaśną śmietaną i cukrem. A same ziemniaki, kartofle, bulwy, pyry… wydają się dziś w polskiej kuchni po prostu niezastąpione. Są podstawą dań na Suwalszczyźnie (cepeliny), Podlasiu (babki i kiszki ziemniaczane), Kaszubach (pulki), Śląsku (kluski śląskie). Trudno uwierzyć, że gdy w 1739 roku pojawiły się po raz pierwszy w sprzedaży, w sklepie kolonijnym w Krakowie, kosztowały więcej niż czekolada!

Polska kuchnia od zawsze korzystała z bogactwa ziół i przypraw korzennych: pieprzu, kminku, gorczycy, gałki muszkatołowej, nieodzownego do aromatyzowania dziczyzny jałowca, sprowadzonego przez Bonę tymianku i zapomnianej (niesłusznie) czarnuszki.